نموده‌اند . و احاديث طهارت را حمل به تقيه هم نمىتوان كرد به علت آنكه اهل تسنن را عقيدهء نجاست است نه طهارت . و چون احاديث متعدده از ائمه سلام اللّه - عليهم در دست هست و متقدمين و متأخرين علماى تشيع قائل به طهارت شده‌اند ، معلوم مىشود كه اين مسئله قديما و جديدا از نظريات بوده و هست نه از ضروريات دين كه مخالفت آن اسباب بىدينى شود . و چون علماى قائل به نجاست و طهارت هر دو احاديث متعدده در دست دارند هر دو مصابند و هر دو طايفه را تقليد مى - توان كرد ، بلكه قائلين به طهارت را مىتوان ترجيح داد ، به علت آنكه قائلين به نجاست در تحديد كر از اخبار ائمه سلام اللّه عليهم از جهت تعيين و مقدار او در مخمصهء شديده افتاده‌اند ، و حال آنكه مسئلهء « عام البلوى و على الاتصال » محل حاجت خلق است . پس بايد امام عليه السلام چنين مسئلهء معظمه [ اى ] را كه هر ساعت خلق به او محتاجند مبهم و مشكل نگذارده باشند . خلاصه اين مسئله از مسائل بزرگ و محتاج به شرح و بسط و ذكر ادله است [ و ] در اين كتاب عاميانه زياده از اين نمىتوان نگاشت ، مقصود اينست كه اگر شخص تقليد عالمى را نمايد كه آب قليل را به مجرد ملاقات نجاست نجس نداند خيلى اسباب آسودگى او و طهارتش در كشتيها و كالسكهء بخار آسان است . نظر علماى تشيع در مورد طهارت مسئلهء دوم كه آن هم اسباب سهولت امر شخص در كشتيها و كالسكهء آهن است ، طهارت اهل كتابست . و بعضى از علماى بزرگ تشيع نيز به همين عقيده بوده‌اند ، چنانچه مرحوم شيخ مفيد ملاقات اهل كتاب را با رطوبت مكروه دانسته نه حرام و نجس . و مرحوم شيخ طوسى و مرحوم عمانى نيز در بعضى عبارات و كلماتشان همين‌طور نوشته‌اند . اين مسئله هم اگرچه از نظريات است و در ظواهر آيات كتاب اللّه آيه [ اى ] نيست كه صريح باشد بر نجاست اهل كتاب ، ولى چون ائمهء اطهار سلام اللّه عليهم اصرارى در باب نجاست اهل كتاب فرموده‌اند و جمهور علماى نيز قائل به نجاست آنها بوده‌اند ، و از متأخرين علما هم همه قائل به نجاست‌اند ، بدين واسطه اين مسئلهء نجاست قريب به ضرورت شده و احوط نجس دانستن آنها است . و نجس دانستن آنها اين خود يك عزتى است براى اهل اسلام . مع ذلك مسئله از نظرياتست و اگر كسى تقليد عالم جامع حى را كند كه عقيده‌اش طهارت اهل كتاب باشد ، مىتواند در مقام ضرورت معاشرت با اهل كتاب نمايد و در ولايات خارجه كار بر او آسان خواهد شد . و شنيدم كه يكى از علماى بزرگ معاصر ، اهل كتاب را پاك مىدانسته و به ملاحظهء جمهور علما ، ابراز اين مطلب را نكردند .